Logopedie of weer een beugel?

Shirly Kan rondt aankomende zomer (2026) haar opleiding Logopedie af aan hogeschool Windesheim in Almere. Naast haar studie is zij werkzaam als logopedist in opleiding bij de Jeugdgezondheidszorg Almere van GGD Flevoland. Voor één van haar vakken heeft Shirly zich als doel gesteld het beroep logopedie op de kaart te zetten. In dat kader raakte zij in het bijzonder geïnteresseerd in het onderwerp logopedie bij mensen die, als gevolg van afwijkende mondgewoonten, opnieuw een beugel nodig hebben. Veel mensen realiseren zich namelijk niet dat deze problemen vaak (deels) met logopedische behandeling kunnen worden verholpen. Hieronder lees je haar bijdrage. Je kent het misschien: je hebt ooit een beugel gehad, alles stond mooi recht… en toch zie je na een tijdje weer beweging. Een tand die draait, een spleetje dat terugkomt, of een beet die ineens niet meer “klopt” zoals eerst. Soms komt dan het advies: opnieuw een beugel. Dat kan helemaal passend zijn. Maar er is één vraag die hierbij helpt: waarom is het eigenlijk teruggekomen? Tanden staan namelijk niet op zichzelf. Ze staan midden in een systeem van spieren, gewoonten en (lichte maar constante) druk. Als die krachten elke dag terugkomen, is het logisch dat het gebit op termijn weer mee beweegt - zelfs als er een spalkje of nachtbeugel wordt gedragen. Daarom is het verstandig om óók aan logopedie te denken, en dan vooral orofaciale logopedie/OMFT (orofaciale myofunctionele therapie). Een veel voorkomende misvatting is dat logopedie alleen betrekking heeft op spraak. Met logopedie train je namelijk ook je mondgewoonten. Veel jongvolwassenen en volwassenen hebben mondgewoonten die zo “normaal” voelen dat ze nauwelijks opvallen, zoals: (Veel) mondademen of vaak een open-mond-houding, Een tong die in rust laag ligt in plaats van tegen het gehemelte, Tong tegen de tanden duwen of slikken met druk tegen de tanden, Klemmen/knarsen en veel spanning in kaakspieren. Dit kan invloed hebben op de tandenstand, maar het blijft niet altijd “alleen een tand-kwestie”. Afwijkende mondgewoonten kunnen op meerdere vlakken klachten geven. Logopedie/OMFT is geen vervanging van tandarts of orthodontist. Soms is orthodontie nodig om tanden en beet goed te corrigeren. Logopedie richt zich dan op de “omgeving” van het gebit: spierfunctie en mondgewoonten die invloed hebben op stabiliteit, comfort en mondgezondheid. Juist daarom is samenwerking waardevol: tandarts/orthodontist voor de stand, logopedist voor de functie. Met als doel: een mooi resultaat dat ook beter te behouden is. Een paar laagdrempelige startpunten die veel mensen al inzicht geven: De 3-punten-check (rusthouding): Lippen zacht dicht - tanden los - tong omhoog (tegen het gehemelte). 1 minuut neusademen met lippen gesloten. Stel een reminder in “tanden los”. Veel klemmen gebeurt onbewust, achter een scherm of in de auto. Soms is een (nieuwe) beugel nodig. Maar als klachten blijven terugkomen - tanden die weer schuiven, een droge mond, spanning in kaakspieren of het gevoel dat de mond “onrustig” is - dan kan het lonen het om breder te kijken. Logopedie/OMFT helpt om mondgewoonten en spierfuncties aan te pakken die niet alleen invloed kunnen hebben op de tandenstand, maar ook op comfort en mondgezondheid. Herken je dit? Bespreek het met de tandarts en/of orthodontist en vraag of orofaciale logopedie/OMFT in jouw situatie passend kan zijn. Bronnen: - Maas, J. (2025, 14 december). Home - OMFT.info - Cursussen en materialen. OMFT.info - Cursussen en Materialen. https://omft.info/ - Wat is OMFT? – OMFT Cursus. (z.d.). https://www.omft.nl/wat-is-omft/ - Jansonius-Schultheiss, K., Van Coppenolle, L., & Beyaert, E. (1991). Afwijkende mondgewoonten. ACCO. - Verlinden, B. P. M., & Helderop, P. (2008). Voorkom relaps door OMFT. TandartsPraktijk, 29(10), 61–69. https://doi.org/10.1007/bf03077841